Xây dựng và chăm sóc

21/06/16 12:06:00 Lượt xem: 406
  1. Câu hỏi: Khi cây giống Mắc ca được đưa từ bầu ra ruộng trồng, người trồng có CẮT BỎ phần rễ đã bị cong dưới đáy bầu trước khi cho xuống đất để trồng không?
    Lý do hỏi:
    Vì theo kinh nghiệm và hiện thực tại khu vực ĐakLak, bất cứ cây giống nào (cà phê, sầu riêng, cao su,..) khi đưa ra rẫy trồng thì người trồng đều cắt bỏ phần cuối của rể đã bị cong rồi mới đưa xuống đất trồng.
    Lý do cắt bỏ: Để tránh rễ bị ăn ngang so với mặt đất dẫn đến yếu cây.
    *Đối với cây Mắc ca thì cá nhân tôi thấy rằng cần phải đặc biệt lưu ý điều này, vì: theo chuẩn thì cây giống mắc ca phải được nuôi trong bàu từ 18-20 tháng, do đó chắc chắn rằng tất cả các cây giống đều bị cong rễ ở phần đáy bàu.
    Nếu không cắt bỏ phần rễ cong này trước khi trồng thì khi cây lớn lên sẽ kém phát triển và rất dễ bị ngã đổ.
    Anh Tân - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Mắc ca Việt Nam - Trả lời: Đối với cây mắc ca trước khi đưa ra trồng cần phải cắt bỏ toàn bộ rễ cây dưới đáy bầu, ngoài vì Tránh hiện tượng rễ cong và cũng ko phải để tránh cây ngăn rễ ngang mà cần phải cắt để kích thích ra rễ mới
     
  2. Câu hỏi: Vườn mắc ca phải đáp ứng các yêu cầu gì về đất đai? (Loại đất, vị trí, độ dốc).
Mắc ca là cây á nhiệt đới , không nên trồng ở nơi có khí hậu nhiệt đới. Muốn cho  mắc ca ra hoa đậu quả thì tốt nhất mắc ca nên trồng ở nơi thổ nhưỡng có tầng đất dày từ 0,5-1,0m trở lên, thoát nước tốt, giàu chất hữu cơ. tơi xốp, không đọng nước, có độ pH từ 5 – 5,5. Tại Việt Nam, các kết quả khảo nghiệm cho thấy 2 vùng Tây Nguyên và Tây Bắc những nơi có độ cao từ 400m đến 1200 m so với mức nước biển  và thổ nhưỡng đáp ứng với các tiêu chí trên là tương đối phù hợp với mắc ca.
Mắc ca nên trồng trên đất bằng hoặc nơi có độ dốc vừa phải để thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hoạch và để có thể áp dụng máy móc, cơ giới hóa hoạt động tại vườn mắc ca. Nếu độ dốc lớn, cần tạo vườn trồng kiểu ruộng bậc thang theo kinh nghiệm của các nước Trung Quốc, Thái Lan. Xin lưu ý, nếu đất dốc dưới 15o thích hợp cho cơ giới hóa vườn mắc ca, nếu trên 15o, cần tạo ruộng bậc thang để chống xói mòn.
Hướng của hàng cây mắc ca: Bắc – Nam là tốt nhất. Tuy nhiên, còn tùy thuộc vào hướng của độ dốc và hệ thống tưới nước. Nếu trồng mắc ca ở những nơi có độ dốc dưới 8 độ thì hàng cây nên trồng từ đỉnh dốc xuống dưới chân dốc. Còn nếu trồng ở nơi có độ dốc từ 8-15 độ thì thiết kế hàng cây theo đường đồng mức.
 
HÌNH ẢNH: Hướng hàng cây mắc ca trên đất bằng
HÌNH ẢNH: Hướng hàng cây mắc ca trên đất dốc
 

             3. Câu hỏi: Cây mắc ca thích hợp với khí hậu và nhiệt độ ra nào?
Mắc ca thích hợp khí hậu á nhiệt đới với nhiệt độ bình quân năm không thấp hơn 13oC, không cao hơn 32oC.  Để mắc ca ra hoa, nhiệt độ ban đêm tốt nhất là ở mức 17-18oC, ban ngày từ 25-30oC.
Mắc ca có sức chịu rét tốt, có thể chịu được nhiệt độ thấp tới -50C trong thời gian ngắn và có thể chịu được sương giá khoảng 20 ngày.
Mắc ca cũng là cây có thể chịu được chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm. Biên độ chênh lệch có thể hơn 10oC.
Mắc ca rất nhạy cảm với độ ẩm không khí vào thời kỳ ra hoa, đậu quả. Vì vậy ở những vùng có mưa phùn kéo dài nhiều ngày từ tháng 2 đến tháng 4 sẽ không mong có được năng suất quả cao vì hoa bị rụng nhiều vào những năm có mùa xuân ẩm ướt. Mùa xuân có mưa phùn ở miền Bắc thường làm cho hoa mắc ca bị nấm bệnh, dẫn đến không đậu quả hoặc ít đậu quả.
 
  1. Nguồn nước cho cây mắc ca như thế nào?
Lượng mưa tối ưu cho mắc ca là 1500mm-2.000mm/năm., tốt nhất là phân bố đều trong năm. Tuy nhiên, cây mắc ca cũng có thể chịu hạn ở mức độ nhất định ngoài thời kỳ ra hoa, đậu quả. Nam Phi lượng mưa năm chỉ có 600mm nhưng do có hệ thống tưới nước đến tận gôc cây nên sản lượng hạt mắc ca vẫn đạt 4 đến 5 tấn /ha/năm. Tại Tây nguyên có mùa khô rất khắc nghiệt, cần tưới nước cho mắc ca 1-2 lần/tuần trong mùa khô.
Vào mùa đậu quả, nhất là từ tháng 4 đến tháng 7 là giai đoạn quả tích lũy dầu, có mưa nhiều thì rất tốt. Nếu không, nên tưới mắc ca để đảm bảo cây sai quả, quả lớn nhanh và to.
 
  1. Nơi có gió mạnh trồng được mắc ca hay không?
Cây Mắc ca có hệ rễ cọc kém phát triển, rễ chùm lớn, phạm vi phân bố rễ chỉ cách mặt đất khoảng 70cm trở lại. Có tới 70% bộ rễ phân bố tập trung ở tầng đất từ 0 – 30 cm, nên cây Mắc ca chống chịu gió lớn và bão rất kém, thường gẫy đổ hoặc rụng hoa quả nhiều.
Trong thời kỳ quả phát dục ban đầu, nếu có gió khô, nóng xuất hiện càng làm rụng quả nhiều.
Để tránh tình trạng gió mạnh gây hại cho mắc ca, nên:
  • Thiết kế hàng cây theo hướng gió để phân tán gió gây hại.
  • Có những cọc chống đổ cho cây khi cây nhỏ hoặc khi cây bị nghiêng.
  • Trồng những hàng cây chắn gió như cây keo lá tràm, cây keo tai tượng, cây phi lao.
 
  1. Máy móc, dụng cụ gì cần có để xây dựng vườn cây mắc ca?
Máy móc, dụng cụ cho vườn mắc ca tùy vào giai đoạn khác nhau của vườn cây.
  • Giai đoạn trồng: Máy đào hố, máy đánh luống.
  • Giai đoạn chăm sóc cây: Máy, công cụ tưới nước; Máy, công cụ bón phân.
  • Giai đoạn thu hoạch: Dụng cụ thu hoạch quả thủ công, máy thu hoạch quả, máy tách vỏ xanh, máy sấy… mắc ca. Nếu chế biến mắc ca tại chỗ thì cần thêm máy tách, cắt vỏ nâu.
 
  1. Nhân công cho vườn mắc ca như thế nào? Lao động thường xuyên và lao động thời vụ ra sao?
Nhân công nhiều nhất cho vườn mắc ca là giai đoạn trồng cây và khi thu hoạch quả. Đây là 2 hoạt động có thể sử dụng lao động thời vụ. Thu hoạch quả mắc ca tương đối đơn giản, chủ yếu nhặt quả đã rụng dưới gốc cây  nên có thể tận dụng rất tốt nhân công có kinh nghiệm thu hoạch cà phê, chè, điều. Đáng lưu ý là mùa thu hoạch mắc ca tại Tây nguyên vào tháng 9 không trùng với mùa thu hoạch cà phê nên tại Tây Nguyên, vấn đề lao động cho khu vực mắc ca có thể giải quyết được.
Trong suốt quá trình cây sinh trưởng thì nhân công thường xuyên là người chăm sóc vườn cây và bảo vệ. Thông thường cần 1 lao động quản lý chăm sóc 1000-1500 cây mắc ca.
 
  1. Tôi nên chọn phương án trồng thuần mắc ca hay xen canh mắc ca với các cây trồng hiện có?
Quyết định trồng thuần hay trồng xen phụ thuộc vào nhiều tính toán để lựa chọn phương án sao cho tối ưu về chi phí và hiệu quả.
  • Nếu trồng thuần: Cần quy hoạch khu đất trồng để xe cơ giới có thể đến được từng lô, hệ thống tưới dễ dàng hoạt động. Nhà xưởng, hàng cây chắn gió, hồ chứa nước phải bố trí hợp lý. Nếu trồng thuần mắc ca trên trên đất cũ đã trồng cây cà phê, cây điều già cỗi hoặc bị bệnh: Cần phải nhổ bỏ hết sau đó cày đất 2 lần sâu 50 cm, phơi đất 2 tháng, bón 2 tấn vôi bột/ha rải đều, cày đất sâu 40 cm, nhặt hết rễ cũ, gom lại đốt, tiêu hủy.
  • Nếu trồng xen: Vẫn phải đảm bảo đủ khoảng cách giữa các cây, giữa các hàng.
 
  1.  Trồng cây mắc ca xen canh với cây cà phê trên đất đỏ bazan có tác dụng gì?

Trồng mắc ca xen trong vườn cà phê có khả năng cải thiện một số tính chất lý học của đất, như làm tăng độ xốp. Trồng xen mắc ca và tiêu trong vườn cà phê đều làm tăng khả năng giữ nước tốt hơn so với trồng cà phê thuần.

Đất đỏ bazan trồng cà phê chua, hàm lượng hữu cơ và đạm tầng mặt ở mức trung bình đến nghèo, khá giầu lân và nghèo kali, canxi và magiê. Trồng mắc ca xen trong vườn cà phê làm giảm độ chua của đất, tăng hàm lượng hữu cơ tầng mặt và tăng hàm lượng đạm trong đất so với trồng cà phê xen tiêu và cà phê trồng thuần. Trong đất trồng cà phê xen mắc ca, hàm lượng canxi và magiê cũng có xu hướng cao hơn so với trong đất trồng cà phê xen tiêu và trồng thuần. Trồng xen cây mắc ca trong vườn cà phê đã góp phần duy trì và cải thiện độ phì đất cao hơn so với mô hình trồng xen tiêu và trồng cà phê thuần.
Để nâng cao tính bền vững trong canh tác cà phê tại Tây Nguyên, cần trồng xen mắc ca trong vườn cà phê, không những góp phần cải thiện độ phì nhiêu đất, mà còn nâng cao thu nhập cho người dân từ sản phẩm của cây mắc ca.
 
  1.  Nếu chọn một trong 2 phương án trồng đó thì mật độ cây mắc ca nên trồng là bao nhiêu?
Mật độ trồng cây mắc ca phù hợp cho 1 ha cơ bản là:
  • Mật độ trồng thuần: 350-370 cây/1ha.
  • Mật độ trồng xen: 100 đến 180 cây/1ha.
Người trồng có thể chọn mật độ trồng tùy theo giống cây, vị trí vườn cây, và ý định quản lý vườn cây như thế nào.
Bảng mật độ trồng cây
Hàng cách hàng Cây cách cây Số cây/ha Thích hợp các giống
7m 4m 357 A16, A38, 344, 741
8m 4m 312 A16, A38, 344, 741, A4, A29, 660
9m 4m 278 A16, A38, 344, 741, A4, A29, 660, 816, 842
9m 5m 222 Tất cả các giống
10m 5m 200 Tất cả các giống
       
Cũng có thể xác định mật độ trồng theo mức thưa hoặc dầy:
- Trồng dầy (hàng cách hàng 7m) thì sẽ cho thu hoạch sớm nhưng cần đầu tư nhiều hơn và thời gian phát cắt xén tán cây sớm hơn. Trồng dầy phù hợp với những giống cây thẳng đứng.
- Trồng thưa (hàng cách hàng 10m) thích hợp với những giống không cần tỉa xén tán cây.
 
  1.  Nên thiết kế vườn mắc ca như thế nào?
Thiết kế vườn cây hay quy hoạch vườn cây mắc ca là hoạt động đặc biệt quan trọng để đảm bảo sự sinh trưởng, sản lượng mắc ca và hiệu quả của vườn cây trong dài hạn. Với các vườn đã thiết kế không phù hợp, các nghiên cứu của ngành công nghiệp mắc ca Úc cho thấy việc thiết kế lại vườn cây có thể giúp tăng sản lượng của vườn mắc ca lên tới hàng chục phần trăm. Thiết kế vườn mắc ca nên theo các bước sau:
  • Xác định vị trí vườn: Tốt nhất vườn ở nơi có nguồn nước tốt (suối, giếng…); thuận tiện đường giao thông, liên lạc; đã có sẵn điện lưới hoặc có thể làm thủy điện.
  • Lập bản đồ vườn: Hệ thống đường sao cho xe cơ giới đến được từng lô mắc ca, hệ thống tưới, hồ nước, xác định vị trí hàng cây chắn gió, vị trí đặt nhà bảo vệ, nhà ở, nhà kho, xưởng chế biến...
  • Khai quang đất, chú ý tận dụng hàng cây chắn gió tự nhiên nếu có. Lưu ý hàng cây chắn gió rất cần thiết để bảo vệ mắc ca trong 4 năm trồng đầu tiên.
  • Nếu trồng trên đất cũ cây cà phê, cây điều già cỗi hoặc đã bị bệnh cần cày đất 2 lần sâu 40cm, phơi nắng 2 tháng, bón vôi bột rải đều, nhặt hết rễ cây cũ đốt. Sau đó luân canh khoảng 2 vụ cây đỗ, ngô để cải tạo đất.
  • Hướng của hàng cây: Tốt nhất theo hướng Bắc – Nam hoặc theo độ dốc phù hợp với hệ thống tưới nước. Nơi có độ dốc dưới 8o thì hàng nên từ đỉnh xuống chân dốc. Nơi có độ dốc 8o-15 độ thì thiết kế hàng cây theo đường đồng mức.
  • Thoát nước nội bộ để tránh úng nước hố trồng cây bằng vun luống hoặc tạo rãnh thoát. Với vườn mắc ca dạng ruộng bậc thang thì phía trên ta-luy nên trồng cỏ để giữ đất. Không trồng mắc ca vào rãnh nước, lạch nước. Rãnh nước, lạch nước trong vườn càng ít càng tốt.
  • Hệ thống đường nội bộ: Làm đường đến từng lô để có thể chăm sóc, bón phân, phun thuốc, phục vụ thu hoạch.
  • Xác định vị trí đặt kho thuốc trừ sâu, chỗ chứa chất thải, kho xăng dầu… phù hợp quy định bảo vệ môi trường.
  • Khu chế biến hạt và lò sấy cần bố trí sao cho không gây ồn quá mức.
 
  1.  Trồng mắc ca theo các bước cụ thể như thế nào?
    • Đào hố theo quy cách 80x80x80 cm, phơi đất, khử nấm, khử ấu trùng sâu đất, ve sầu bằng cách rắc vôi bột và chế phẩm vi sinh (tricodatma, EM,…). Bón lót, trộn 1 ít (100-150g) phân supe phốt phát và phân hữu cơ đã ủ hoai (tùy theo tình hình thổ nhưỡng) vào trong mỗi hố trước khi trồng, trộn đều với đất. Tránh bón lót phân hóa học vào hố vì sẽ làm hỏng bộ rễ của cây.
HÌNH ẢNH
  • Trước khi trồng 1-2 ngày cần tưới đẫm nước để nước thấm sâu khoảng 30cm.
  • Trồng cây: Cắt bỏ vỏ túi bầu, nếu bộ rễ bị rối quanh rễ cái thì dùng kéo cắt bỏ bớt rễ rối. Nếu không bị rối nhiều thì lấy tay gỡ nhẹ. Duỗi thẳng những rễ ở dưới đáy và cắt bỏ những rễ bị xoắn. Đặt cây vào hố, đảm bảo các rễ phía dưới được trải ra. Lấp 1 nửa hố bằng đất, lấy tay ấn nhẹ và tưới một lượt nước.
HÌNH ẢNH
  • Để nước thấm hết, hoàn thành việc lấp hết đất vào hố: Dùng tay ấn nhẹ nhàng (không dùng chân) quanh gốc cây để tạo thành một vùng trũng tránh bốc hơi nước. Cỏ khô nên cách ly quanh gốc cây.
  • Cắt bỏ những lá phía dưới mắt ghép và bỏ băng dính chỗ ghép.
  • Chăm sóc cây con:
+ Uốn cây thẳng đứng vào trung tâm (một thân chính với vài cành nhỏ). Để ngọn chính cao hơn cành nhỏ 30cm.
+ Khi cây mọc các cành dưới 80cm thì cắt bỏ đi. Cắt bỏ những cành mọc thẳng đứng.
+ Chỉ giữ lại 2-3 cành khỏe trong một đốt. Mỗi lần cắt bỏ không quá 30% lượng cành. Cần giữ cân bằng và phát triển cân đối tán cây.
+ Tưới ẩm kịp thời sau khi trồng, phủ cỏ vào gốc cây, san bằng nương bậc thang, vào mùa khô thì tưới ẩm, vào mùa mưa thì tiêu thoát nước tốt, nơi có gió nhiều thì đặt thêm cọc chống đổ cây.
+ Sau khi cây đã sống, cần kịp thời tháo màng và dây buộc ở cây ghép, loại bỏ những mầm nhú ra từ gốc cây ghép.
+ Sau khi trồng từ 20-25 ngày, cây ra nhiều rễ mới, sau 30 ngày thì cây ra lộc mới, từ khi trồng đến đợt lộc mới được thành thục cần 70-80 ngày. Bởi vậy, sau khoảng 20 ngày, cần bón thúc lần đầu và sau đó cứ 15 ngày lại bón thúc 1 lần, cho đến khi đợt lộc mới được thành thục. Mỗi lần bón thúc cho 1 cây khoảng 10g Ure và 15g phân phức hợp, bằng cách hòa các loại phân này trong 8-10 lít nước để tưới vào gốc.
HÌNH ẢNH
Quản lý cỏ dại và phủ gốc cây:
+ Thường xuyên trừ cỏ dại mọc quanh gốc cây bán kính 0,5m. Làm cỏ theo băng hoặc theo gốc, 3 - 5 lần trong năm tùy theo thực bì. Vì cây Mắc ca có rễ cọc mọc cạn và kém phát triển nên cần chú ý đến việc gia cố cho cây bằng cây chống và vun gốc cho cây 1 - 2 lần /năm. Các lưu ý khác: Thường xuyên diệt trừ cỏ dại mọc quanh gốc cây trong bán kính 1m; Phủ cỏ khô, rơm khô vào gốc cây để giảm bốc hơi nước; Hạn chế dùng các loại hóa chất diệt cỏ; Sơn nước vôi phần trên gốc để tránh sương giá và nấm bệnh trên thân; Không trồng xen cây khác trong bán kính 1m dưới đường chiếu tán cây.
+ Phủ cỏ khô, rơm khô hoặc phân vỏ hạt vào gốc cây để giảm bốc  hơi.
+ Tránh dùng các loại hóa chất diệt cỏ.
+ Sơn đoạn thân gốc cây để tránh sướng giá.
+ Không trồng xen cây khác trong bán kính 1m dưới đường chiếu vành  tán cây.
 
Tạo tán: Có hai lần xén cành rất quan trọng: Lần đầu cắt bỏ những cành thấp dưới 1m hoặc 1,5 là  nơi bắt đầu cho phân cành. Lần thứ hai là lúc các cây đã lớn (các tán cây giao nhau). Lúc này cần phải cắt xén tán cây nhầm làm cho ánh sáng mặt trời chiếu nhiều vào giữa cây, giảm thiểu sự phát triển của nấm bệnh hại hoa quả cây.
HÌNH ẢNH
  • Vệ sinh vườn cây: Để hạn chế sự sinh trưởng và phát triển của sâu bệnh… Phương pháp là dọn sạch cỏ trong vườn. Không để rác vương vãi, thu gom rác, túi bịch rách nát, cây con kém phẩm chất vào một nơi quy định để đốt, tiêu hủy. Vệ sinh dụng cụ làm vườn sạch sẽ và cất vào nơi khô ráo.
 
  1.  Yêu cầu tưới nước cho cây như thế nào?
Khả năng chịu hạn của mắc ca tốt hơn cà phê, vì vậy nhu cầu nước tưới không nhiều bằng cà phê. Hơn nữa, Tây Nguyên không hẳn là thiếu nước vì lượng nước mưa vẫn tương đối dồi dào. Vấn đề cần cải thiện là xây dựng các hồ chứa nước, để đề phòng hạn hán, khô cạn và sử dụng hệ thống tưới tiêu hiệu quả.
  • Nói chung cây mắc ca chịu được khô hạn, tuy nhiên nếu muốn có sản lượng cao thì cần tưới nước cho cây sinh trưởng và phát dục. Lúc cây ra hoa, lúc hoa đang thụ phấn và đậu quả, lúc quả đang tích lũy dầu cần phải có đầy đủ nước cho cây.
  • Không để rễ của cây bị khô khi mới trồng. Nên tưới nước cho cây trong mùa khô, khoang 2-3 lần/tuần.
  • Tưới 40 lít nước/cây/tuần trong thời tiết hanh khô, từ năm thứ 2 về sau đến năm thứ 4 tăng dần lượng nước tưới đến 150 lít /cây/tuần trong mùa khô.
  • Cây trưởng thành cần có 350 lít nước cho một tuần trong mùa khô.
  • Sử dụng hệ thống kiểm tra độ ẩm của đất để biết lúc nào cần tưới và lượng nước bao nhiêu là đủ và có hiệu quả.
  • Trong 3 năm đầu: Có thể tưới bất cứ khi nào nếu thấy cây khô hạn nhằm đảm bảo sự phát triển của cây.
  • Đến năm thứ 4 trở đi: Cây có khả năng cho quả thì nên hạn chế tưới nước trước lúc ra hoa, nhằm kích thích sự ra hoa nhưng lại cần tưới trong giai đoạn quả lớn.
 
Về yêu cầu tưới nước theo vụ ra hoa đậu quả mắc ca:
  • Vào khoảng tháng Một Dương lịch: Tập trung tưới đồng loạt cho vườn cây.
  • Giữa tháng Hai đầu tháng Ba: Cây bắt đầu ra hoa đồng loạt, lúc này nên bón phân Kali, Canxi và tưới gốc cho cây thêm một lần nữa nhằm tránh hiện tượng thiếu nước, cây dễ rụng quả non.
 
  1. Yêu cầu phân bón cho cây mắc ca ra sao?
Bón phân cho cây con:
  • Mục đích: Bổ sung chất dinh dưỡng, kích thích sự sinh trưởng, phát triển của cây
  • Phương pháp: Chế độ bón phân an toàn khi sử dụng phân dưới dạng lỏng. Ngoài ra bón thúc bằng phân chuồng đã ủ hoai hoặc phân vô cơ hòa nước tưới, có thể bón phân vi sinh vào gốc hoặc một số phân bón lá để kích thích sự sinh trưởng, phát triển của cây. Chú ý: Trong giai đoạn này cần thận trọng không nên bón quá nhiều phân cho cây con vì rất dễ làm rối loạn sinh lý của cây, làm cho lá vàng, cây kém phát triển.
 
Bón phân cho cây lớn tuổi hơn:
Nguyên tắc chung là nên bón phân nhiều lần trong năm và số lượng phân nên vừa đủ, không nên bón quá nhiều. Nói chung, có thể bón 50g phân NPK theo tỷ lệ 15:4:11 mỗi cây trong 2 năm đầu, khoảng 70g mỗi cây khi cây 3-4 tuổi.
  • Khi cây đã trên 3 tuổi bắt đầu có hoa và quả. Tùy tình hình đất mà bón phân cho phù hợp.
  • Bón trước hoa (đầu tháng 2): từ tháng 1-3 là thời kỳ ra hoa đậu quả, cần nhiều đạm, lân, nên bón để tăng kết quả.
  • Bón giữa tháng 3: cây ra nhiều hoa tiêu hao nhiều chất trong đất cần bón bổ sung phân tổng hợp, có thể  thêm ít phân đạm và phân kali.
  • Bón cuối tháng 4: mục đích giúp cành khỏe và cho quả non trường thành, quả non cần hút nhiều dinh dưỡng từ lá, làm cho chất đạm lân kali trong lá bị giảm sút. Vì nguyên nhân đó mà quả non bị rụng nhiều vào tháng 5. Cuối tháng 4 nên bón phân tổng hợp NPK để giữ quả và cho quả lớn.
  • Đến giữa tháng 6 cần bón bổ sung cho cây một lần nữa để giảm lượng quả rụng vào giữa tháng 7. Trong 2 lần bón phân tháng 4 và tháng 6 nên chú ý giảm lượng phân đạm để tránh cây sinh trưởng quá vượng mà làm giảm sản lượng quả hạt.
  • Bón cuối tháng 7 đến giữa tháng 8: nên bón để duy trì sức sinh trưởng của cây và bù đắp thiếu hụt dinh dưỡng, nâng cao chất lượng nhân.
  • Bón phân đầu tháng 10 sau khi thu hoạch. Thời gian thu hoạch quả thường kéo dài 1 tháng. Trước khi tỉa cành nên bón phân để cây kịp phục hồi. Nên bón phân hữu cơ ủ hoai, phân tổng hợp và khô dầu, để giúp cây đủ sức ra cành non và hoa quả cho vụ sau.
 
BẢNG: Biểu lượng phân bón tùy theo yêu cầu mỗi cây hàng năm tùy theo tuổi cây
(Nguồn: Nagao 1992)
Tuổi cây Phân tổng hợp NPK (kg) Lượng N cần thêm (gr)
1 0,45 56
2 0,90 112
3 1,30 168
4 1,80 224
5 2,30 270
6 2,70 320
7 3,10 320
8 3,60 320
9 4,00 320
10 4,50 320
 
  • Thời kỳ cây 1-5 tuổi, bón phân nên chia nhiều lần trong năm. Tùy theo loại đất, nhìn chung cây yêu cầu đạm và lân nhiều hơn kali. Về số lượng, nên bón 0,5kg/cây/tuổi cây/số lần bón.
  • Ví dụ cây 2 tuổi bón 01kg/cây, chia 5 lần mỗi lần bón 200g/cây.
  • Thời kỳ tuổi 6 trở đi: bón phân vẫn nên chia nhiều bón trong năm, trong thời gian từ tháng 9 đến tháng 5, kali bây giờ cũng cần nhiều như đạm và lân.
  • Vì cây đã lớn và để bù đắp thiệt hại của xói mòn nên bón tăng đạm 30%, Kali tăng 20%, Ca tăng 10%, Magnê tăng 25%.
  • Nơi có hệ thống tưới nước, bón nhỏ giọt là phương pháp tốt nhất khi bón lượng nhỏ mỗi lần.
  • Phân trâu bò phải được ủ hoai trước khi bón ít nhất ba tháng.
  • Thời gian thích hợp nhất cho việc bón phân là tùy thuộc ở kết quả phân tích đất và lá cây. Thông thường bón phân đạm chia ra nhiều lần trong năm.
  • Nếu sử dụng loại phân phân hủy chậm, bón cách gốc 20cm để tránh làm hại thân cây và rễ cây. Rải đều phân quanh vành tán cây 30cm. Tưới nước sau mỗi lần bón phân. Đối với những cây chậm phát triển, nên sử dụng một ít phân gia cầm và phân hỗn hợp.
Bảng 3: Bảng yêu cầu lượng phân bón cho cây
tùy theo sản lượng hạt hàng năm
(Nguồn: Theo Kim Wilson 2008)
Sản lượng hạt T/ha N (kg) P (kg) Ka (kg) Ca (kg) Mg (kg)
2 27 2.5 22 1 2
4 55 5,0 44 2 4
6 82 7,5 66 3 6
 
  1. Tỉa cành mắc ca như thế nào?
Cần có biện pháp kỹ thuật cắt tỉa cành giúp cây phát triển cân đối, tỷ lệ đậu quả cao và hạn chế sâu bệnh.
  • Đối với cây ghép và cây giâm hom thường phân cành khi đạt độ cao từ 70 - 100cm, trường hợp cây ghép phân cành cao trên 1m so với mặt đất thì tiến hành bấm ngọn để cây phát sinh cành cấp 1, sau khi cây phát sinh cành cấp 1 để lại 3 chồi ở 3 hướng khác nhau trên thân cây nhằm tạo cho cây có bộ tán cân đối. Tiến hành bấm ngọn trên cành cấp 1 ở vị trí cách thân chính 70 - 80cm để cây phát sinh cành cấp 2, tùy theo khả năng phát triển của tán trên từng cây mà có thể bấm ngọn lần 3 với cách tương tự như trên.
  • Khi cây vào thời kỳ kinh doanh, cắt tỉa những cành sát mặt đất dưới 60cm, những cành bị sâu bệnh hại, những cành lệch tán, những cành mọc chồng chéo, đan xen nhau. Nếu tán cây không quá dày, không nên cắt tỉa những cành nhỏ bên trong tán vì đây là những cành cho quả.
  • Tùy thuộc vào từng cây để cắt tỉa tán, trong ba năm đầu nên tạo tán giữ cho cây có một thân thẳng đứng, với những giống có ưu thế sinh trưởng ngọn, tán hẹp thì cần bấm ngọn để xúc tiến phân cành, tỉa những cành yếu, tỉa những cành có góc phân cành hẹp. Với những giống không có ưu thế sinh trưởng ngọn thì không cần cắt ngọn của cành chính, chỉ cần cắt những cành sinh trưởng kém, góc nhỏ, tạo thế lệch tán.
HÌNH ẢNH
Chú ý: Có hai lần xén cành rất quan trọng:
  • Lần thứ nhất cắt bỏ những cành thấp dưới 1m hoặc 1,5m là nơi bắt đầu cho phân cành.
  • Lần thứ hai là lúc các cây mắc ca đã giao tán với nhau. Lúc này cần phải cắt xén tán cây nhằm làm cho ánh sáng mặt trời chiếu nhiều vào giữa cây, giảm thiểu sự phát triển của nấm bệnh hại hoa quả cây.
HÌNH ẢNH
 
  1. Tôi nên quản lý vườn cây trưởng thành như thế nào?
- Hoa bị hại: một trong những bệnh phổ biến của mắc ca lúc ra hoa là bị ấu trùng sâu bướm đẻ trứng trên cành hoa, có thể làm hỏng cả cành  hoa. Cần diệt sớm những ấu trùng trên cành hoa khi hoa bắt đầu nở bằng cách phun thuốc.
- Cây là bị úa vàng và canh non bị sâu bọ phá hoại sẽ dẫn đến chết cây. Có nhiều nguyên nhân như thiếu chất dinh dưỡng, bộ rễ chết, sâu bệnh. Biên pháp giải quyết là nhổ bỏ cây chết ngay để thay bằng cây khỏe hơn.
-  Vỏ cây bị nứt nẻ, ra nhựa, có thể do bị nấm hại, có thể dùng dao nhỏ cậy chỗ vỏ bị hại, bôi thuốc trị nấm.
- Hạn chế quả non rụng sớm: Hiện tượng quả non rụng lúc còn non có thể là hiện tượng tự nhiên, nhưng có thể do bị sâu bệnh hoặc do thiếu chất, thiếu nước, nên tìm hiểu nguyên nhân để tìm cách khắc phục. Tại Việt Nam (miền Bắc và Tây Nguyên) quả bắt đầu hình thành từ cuối tháng 2 đầu tháng 3, quả chín vào cuối thánh 8 đầu tháng 9. Thông thường có hiện tượng quả non bị rụng, quả bị rụng nhiều hay ít cũng tùy từng nơi, tùy từng giống.
- Cây 10 – 15 tuổi mỗi mùa hoa có trên 1 vạn hoa tự (gié hoa), mỗi hoa tự có khoảng 300 hoa, giai đoạn đầu có 6% - 35% hoa đậu quả, cuối cùng chỉ còn 0,3% - 0,4% hoa đậu thành quả. Nói chung tại nhiều nơi cây mắc ca đều bị rụng quả nhiều, thông thường trong 2-8 tuần đầu quả bị rụng khoảng 70-80%.
- Trong khoảng 3-8 tuần sau khi hình thành quả có một số quả nhỏ bị rụng.
- Một số quả lớn bị rụng sau 10 tuần. Đó có thể do nhiệt độ nóng, ẩm và tranh dành năng lượng làm tăng thêm sự rụng quả của một số quả.
-  Đã có nhiều nghiên cứu các biện pháp để giảm lượng quả bị rụng. Một biện pháp là bón phân khi cây đang cần, đồng thời chú ý cân bằng yêu cầu dinh dưỡng cho cây phát triển và cho quả phát dục.
- Thời kỳ trước tháng 6 cây phát triển nhanh, quả đã phát triển đủ lớn rồi, sau đó quả tích lũy dầu, cần tăng dinh dưỡng cho quá trình này.
- Tuy nhiên thế giới chưa tìm ra hệ thống biện pháp hoàn chỉnh để tăng lượng hoa đậu quả để phổ biến áp dụng rộng rãi.
 
  1. Tỷ lệ che phủ đất của vườn mắc ca trưởng thành là bao nhiêu?
Mắc ca có tán rộng và bóng kín, giúp giữ nước cho đất, giảm xói mòn và thoái hóa đất. Nếu vườn cây mắc ca trồng thuần theo mật độ 200 cây/ha thì toàn bộ diện tích đất sẽ được che phủ khi cây 5-6 năm tuổi.
Trong trường hợp trồng xen cây cà phê, mắc ca có tác dụng che bóng, chắn gió cho cà phê. Do đó, mắc ca thuộc nhóm cây che bóng chắn gió tốt như cây muồng đen, muồng hoa vàng, keo đậu.

CÁC TIN LIÊN QUAN

Đăng ký nhận bản tin từ Hiệp hội